The Godfather: An offer you can’t refuse

I do believe in America.”

Met deze zin is voor velen in 1972 de eerste kennismaking met The Godfather films begonnen. In deel I en II (de vervolgfilm uit 1974) is te zien hoe de Italiaanse familie Corleone zich vestigt in Amerika en er alles aan doet om aan het ideaal van dit land te voldoen: het nastreven van de Amerikaanse droom. Ondanks de geringe promotie is de film bij uitkomst massaal omarmd door het publiek en uitgegroeid tot een waar kassucces. Ondanks dat in de film een minderheid van de Amerikaanse bevolking centraal staat, en deze met hun manier van handelen de gehele Amerikaanse bevolking een spiegel voorhoudt, weerhoudt dit de Amerikanen er niet van om in de jaren 70 (vaak meermaals) deze films in de bioscoop te bekijken. Het eindresultaat? De doorbraak van de Italiaans-Amerikaanse regisseur Coppola, welke als eerste Italiaans-Amerikaan  ooit een big-budget film op zijn naam zet in het grote Hollywood. Daarnaast maken we als gevolg van deze films kennis met een nieuwe lichting acteurs zoals James Caan, Robert Duvall,  Al Pacino en Robert de Niro. Tenslotte blijken met name de eerste twee films uit de trilogie anno 2015 nog steeds een unicum in het gangster genre. In series als The Sopranos en Boarldwalk empire  zijn nog steeds invloeden van The Godfather terug te vinden. In dit artikel wordt nader toegelicht wat de The Godfather en The Godfather part II tot zulke klassiekers binnen de filmgeschiedenis maakt.

GF 4

– Een jonge Vito Corleone, starend naar the Statue of Liberty –

The Godfather.  In nagenoeg alle lijstjes omtrent klassiekers in de cinema, wordt deel een (en vaak ook diens vervolg) door filmcritici, acteurs en regisseurs genoemd. Net zoals de meeste klassiekers in de geschiedenis van de cinema kent ook The Godfather een zeer lange, hectische en controversiële ontstaansgeschiedenis. Het begint al met de aanstelling van de regisseur. De filmmaatschappij geeft de Italiaans-Amerikaanse Francis Ford Coppola de leiding over het project. Het is voor de allereerste keer in de Amerikaanse filmgeschiedenis dat een Italiaans-Amerikaanse filmmaker een grote Amerikaanse film mag regisseren. Paramount Pictures, de filmmaatschappij, beargumenteert deze keuze met het gegeven dat dit de natuurlijkheid en geloofwaardigheid van de film ten goede zal komen. In de films staat namelijk een Italiaans gezin centraal, wat in handen van een Italiaans-Amerikaanse regisseur goed uitgewerkt zal kunnen worden. Wat ze bij Paramount dan niet weten, is dat ze met Coppola een zeer lastig persoon binnen hebben gehaald. Coppola wordt door veel mensen omschreven als een man die houdt van orde, stiptheid, precisie en echtheid. Het is een man met een visie, en alles en iedereen moet eraan werken om die visie te realiseren. De acteurs draaien lange dagen, moeten scènes die er in een keer goed opstaan eindeloos overdoen en moeten er alles aan doen om hun rol zo overtuigend mogelijk neer te zetten.

Vooral het feit dat deze acteurs enorm onder druk worden gezet door de regisseur, zorgt ook bij de filmmaatschappij voor de nodige extra spanning. Binnen de maatschappij is namelijk twijfel over de acteurskeuze die Coppola hanteert. Om te beginnen zijn de toen nog volslagen onbekende Robert de Niro en Al Pacino aangesteld om twee grote en dragende rollen te gaan vertolken. Paramount Pictures is van mening dat een grote productie als The Godfather bekende gezichten nodig heeft om veel mensen naar de bioscopen te trekken, en dus de dure investering van de filmmaatschappij te doen terug verdienen. Maar het meest ongelukkig is de maatschappij met de keuze voor Marlon Brando als hoofdrolspeler. Deze acteur is reeds bekend als acteur, maar heeft in de tien jaren die voorafgaan aan de eerste The Godfather film geen enkele noemenswaardige rol meer neer weten te zetten. De ergernis is zo groot, dat er zelfs een petitie genaamd ‘Iedereen behalve Marlon Brando’ in het leven wordt geroepen, met de bedoeling om de acteur zo weg te krijgen van de set.

GF 1

– Don Vito Corleone (Marlon Brando) wordt hier om een ‘gunst’ gevraagd. –

Al dit soort conflicten leiden tot vertragingen, wat weer tot gevolg heeft gehad dat de kosten maar zijn blijven stijgen. Dit houdt in dat de 2,5 miljoen dollar die beschikbaar zijn gesteld voor de eerste Godfather-film, uitlopen naar 6,5 miljoen. De filmmaatschappij kan dan, om verdere schade te voorkomen, niets anders doen dan Coppola vrij spel geven.

Dit blijkt uiteindelijk een wijs besluit te zijn geweest van Paramount Pictures. Bij uitkomst van de film zijn de bioscoopgangers verbaasd en razend enthousiast. De verbazing is grotendeels te verklaren door de afwijkende manier waarop de film is gefilmd. Coppola heeft gekozen voor een trage manier van filmen, waardoor de focus meer op het spel van de acteurs komt te liggen. Daarnaast doet Coppola iets wat nog niet eerder is gedaan: de Italiaanse minderheid in Amerika met behulp van het medium film een eigen gezicht geven. De Italianen hebben namelijk tot de naoorlogse periode van de vorige eeuw moeten wachten, alvorens zij in het medium film op fatsoenlijke wijze worden geportretteerd. Vanaf die periode komen er namelijk voor het eerst filmkarakters voor Italiaans-Amerikaanse acteurs, welke geportretteerd worden als goede en gevoelige mensen. Deze positieve lijn zet zich door tot aan de jaren zestig, waarbij de diversiteit van rollen toeneemt, en de Italiaans-Amerikaanse acteurs en regisseurs zichzelf steeds meer op de voorgrond vertonen. Deze omslag blijkt een aanloop naar een enorme climax: de jaren zeventig van de vorige eeuw. Hierin vindt een explosie plaats van Italiaans-Amerikaanse film voorstellingen, wat in verband staat met verschillende etnische bewegingen van de jaren 1960 en begin 1970. Deze zorgen voor sociale rechtvaardigheid en gelijkheid, maar populariseren ook de zoektocht naar etnisch erfgoed, identiteit en trots. De studio’s in Hollywood enerzijds, zien de commerciële mogelijkheden die de discussies over etniciteit met zich mee brengen. Anderzijds zijn er veel filmmakers met een bepaalde etnische achtergrond, welke hun film nu deze identiteit mee kunnen geven. Zo gebeurt het dat de Italiaans-Amerikaanse Francis Ford Coppola een big budget film mag maken, wat dus The Godfather serie tot resultaat geeft.

Revolutionair in de eerste twee The Godfather films zijn de vele aspecten van de Italiaans-Amerikaanse  cultuur die terug te vinden zijn: normen en waarden over eer, de samenstelling van het gezin, en de man-vrouw verhouding zijn maar enkele zaken die een overhand vormen op het vertoonde geweld (welke zeer heftig, maar vrij kort en gering wordt vertoond). Het financieel succes van de films heeft twee gevolgen gehad. Allereerst ontstaat er een stormvloed aan gangster films, waarin veel acteurs jarenlang dezelfde soort rollen spelen. Tijdens deze continuering vindt er ook een grote verandering plaats. Italiaans-Amerikaanse regisseurs blijven aan het roer van deze films, maar gaan met veel succes films maken over andere etnische groepen. Dit leidt in de periode 1983-1985 tot drie succesvolle films: Scarface  (De Palma, ’83), Year of the dragon (Cimino, ’85) en Once uppon a time in America (Leone, ’83).

GF 5

– Al Pacino als Tony Montana. Een van zijn iconische rollen, na diens doorbraak in The Godfather –

Hoe kan het dat zoveel mensen zich dankzij The Godfather-films zo weten te identificeren met de keuzes die de personages maken (en soms zelf zichzelf in deze personages herkennen)? Dit komt door een unieke invalshoek die The Godfather (en latere misdaadfilms) hanteert, namelijk een dynamische relatie tussen drie soorten karakters: de dader, het slachtoffer en de wreker. Er is dus niet langer een ‘zwart-wit’ manier van denken (goed en slecht) maar ook een grijs gebied (de onduidelijkheid) Dit heeft gevolgen op de beleving van (film) publiek. De criminelen zijn niet langer eendimensionale karakters die zich enkel en alleen laten samenvatten met het woord ‘slecht’. Door de manier waarop de criminelen worden gepresenteerd, en het perspectief dat de films innemen op het gebied van de sociale en economische omstandigheden waaruit het criminele leven ontstaat, ontstaat er bij de kijker sympathie en soms zelfs herkenning voor het personage. Dit grijze gebied in de gedachtegang over personages biedt filmmakers en script schrijvers de ruimte om complexe karakters te verwerken in hun film, welke aan de hand van meerdere opvatting mogelijkheden toch identificeerbaar zijn voor de massa. Hierdoor kunnen The Godfather-films worden gezien als een kritiek op het Amerikaanse kapitalisme,welke dilemma’s aan de kaart stellen met de centrale focus van de films: het gezinsleven. Met de familie centraal staande, ontwikkelt zich een narratief waarbij de hoofden van het gezin strijden voor bescherming en behoud van de familie.

Een van de onderscheidende onderdelen van Coppola’s regie welke de kijker hierin zo meesleurt in het gezinsleven van de familie Corleone, is het gebruik van locaties. Deze helpt de familie structuur te verklaren, als wel de verhoudingen tussen de Corleone familie en de andere families. Zo speelt een gedeelte van de eerste film zich af op een bruiloft, waar meteen duidelijk wordt wie welke rol heeft in het gezin, en hoe er buiten het gezin om over ze gedacht wordt. Daarnaast zijn locaties als de kerk en de eettafel enkele belangrijke terugkerende elementen binnen de films. We zien als toeschouwer dus eigenlijk het menselijke aspect van mensen die crimineel handelen. Tijdens de film zie je een minderheid, welke enerzijds verscheurd is door het streven naar erkenning door zijn geadopteerde cultuur, en anderzijds zijn eigen traditionele gewoonten en waarden verdedigt. Dat de Amerikaanse droom wordt nagestreefd door het opbouwen van een imperium waarvan de funderingen berusten op corruptie, intimidatie en moord, doet de gehele Amerikaanse bevolking kritisch kijken naar diens eigen ideaal.

GF 3

– Don Vito Corleone, tijdens de bruiloft van z’n dochter –

Door zijn koppigheid en doorzettingsvermogen, zorgt Francis Ford Coppola ervoor dat veel Italiaans- Amerikaanse filmmakers een kans krijgen in Hollywood. Zijn visie en inzet hebben de Italiaanse immigranten in Amerika een eigen gezicht gegeven. De Amerikaanse samenleving maakt dankzij de films voor het eerst kennis met Italiaanse tradities, en de normen en waarden die in die cultuur leven. Dit zorgt voor begrip van de Amerikanen richting de Italianen die zich in hun land gevestigd hebben. Daarnaast zorgen de Godfather films ook voor een unieke visie en benadering van de maffia, welke hierdoor definitief verandert. Nooit eerder in het misdaadgenre wordt de maffia afgebeeld als een familie met zijn eigen normen en waarden. Deze invalshoek komt vervolgens voor in nagenoeg alle misdaadfilms en series van de daaropvolgende generaties.

GF 2

– Francis Ford Coppola geeft Marlon Brando instructies –

Bibliografie

Films:

The Godfather , Francis Ford Coppola (regie), 1972, Paramount Pictures

The Godfather part ii, , Francis Ford Coppola (regie), 1972, Paramount Pictures

The Godfather: The Masterpiece That Almost Wasn’t When the Shooting Stopped. The Coppola Restauration, Francis Ford Coppola (regie), 1990, Paramount Pictures (restaurated DVD version, 2012).

Boeken:

Cavallero, Jonathan J., “Chapter 4: Francis Ford Coppola: Ethnic Nostalgia in the Godfather Trilogy”. Hollywood’s Italian American filmmakers: Capra, Scorsese, Savoca, Coppola and Tarantino, Illinois (Urbana), 2011, pp. 99-125.

Cortes, Carlos E., Italian-Americans in Film: From Immigrants to Icons, MELUS, vol 14, NO. 3/4, Italian-American Literature, 1987, pp.107-126, Oxford University Press.

Fordham, Geoff, A Study in Ambiguity: The Godfather and the American Gangster Movie Tradition, 2004, The Open University.

Seal, Mark,The Godfather Wars, Vanity Fair, maart 2009, < http://www.vanityfair.com/ culture/ features/2009/03/godfather200903> [13 september 2015].

Afbeeldingen:

Open Source

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s